از ايده تا عمل در MMTE به تحقق پيوست

به گزارش پیام آوران معدن و فولاد:  حدود 20 سال از راه اندازي اين شرکت مي‌گذرد و توان اين شرکت از تامين 5 درصد تجهيزات در داخل کشور به بيش از 80 درصد رسيده است. با اين وجود واحد تحقيق و توسعه MMTE به دنبال آن است که با اجراي طرحهاي تحقيقاتي ميزان نياز به واردات تجهيزات را در سالهاي آينده به کمتر از 5 درصد برساند، تحقق اين موضوع افتخاري بزرگ براي اين مجموعه و صنعت فولاد کشور است.

در ادامه متن کامل اين گفت وگوی اختصاصی را ميخوانيد:

حدود 20 سال از راه‌اندازي اين شرکت مي‌گذرد و توان اين شرکت از تامين 5 درصد تجهيزات در داخل کشور به بيش از 80 درصد رسيده است. با اين وجود واحد تحقيق و توسعه MMTE به دنبال آن است که با اجراي طرح‌هاي تحقيقاتي ميزان نياز به واردات تجهيزات را در سال‌هاي  آينده به کمتر از 5 درصد برساند، تحقق اين موضوع افتخاري بزرگ براي اين مجموعه و صنعت فولاد کشور است. در ادامه متن کامل اين گفت‌وگو را مي‌خوانيد.

شرکت MMTE از زمان شکل‌گيري تا به امروز چه نقشي در احداث و توسعه صنعت فولاد کشور داشته است؟

صنعت فولاد صنعتي با اهميت و حتي استراتژيک در دنيا به‌شمار مي‌رود. در ايران نيز از سال‌هاي گذشته صنعت فولاد مورد توجه ويژه‌ قرار داشته است؛ در عين حال وجود ذخاير معدني سنگ‌آهن در داخل و وجود بازار مصرف باعث شده تا ايران در توسعه اين صنعت استراتژيک داراي مزيت باشد. به‌شکل کلي مي‌توان زنجيره توليد در بخش فولادسازي را به 4 بخش اصلي استخراج از معدن وفرآوري، گندله‌سازي، احيا و توليد آهن‌اسفنجي و توليد شمش و محصولات تکميلي طبقه‌بندي کرد. پيچيده‌ترين مرحله در اين زنجيره بخش احيا است که در آن آهن اسفنجي توليد مي‌شود. در حلقه‌هاي ابتدايي زنجيره يعني استخراج، فرآوري و گندله‌سازي اکسيد آهن با درصد تغليظ محصول مورد انتظار است؛ اما در بخش احيا بايد اکسيژن از آهن جدا شود که اجراي اين کار پيچيده بوده و نياز به تکنولوژي بالاتري دارد. شرکت MMTE در طول دوران فعاليت خود از ابتداي تاسيس تا به امروز در طراحي و تاسيس واحدهاي گندله‌سازي، احيا و فولادسازي فعاليت داشته اما عمده کار خود را در اين بازه زماني بر روي طراحي و تاسيس واحدهاي احيا گذاشته که از اهميت تکنولوژيک و پيچيدگي بيشتري برخوردار است.

شرکت MMTE حدود 20 سال قبل با هدف راه‌اندازي و ارتقا ظرفيت واحدهاي آهن اسفنجي در کشور شکل گرفت. در آن زمان شرکت فولاد خوزستان (فولاد اهواز سابق) داراي 2 خط آهن اسفنجي با ظرفيت توليد 400 هزار تن محصول در سال بود. شرکت فولاد مبارکه نيز در همين زمان خط آهن اسفنجي با ظرفيت 600 هزار تن داشت. تمامي اين خطوط توسط شرکت‌هاي خارجي طراحي و تاسيس شده بود. در اين زمان مساله ارتقا ظرفيت واحدهاي احيا فولاد خوزستان مطرح شد. در همين راستا با حمايت مديران عامل وقت اين دو شرکت فولادسازي ، شرکت MMTE شکل گرفت که با استفاده از توان فني و مهندسي اين دو فولادساز بزرگ کشور و نيروهاي خود  موفق شد در اولين گام ظرفيت احياء  فولاد خوزستان را به 800 هزار تن ارتقا دهد.

در طول 20 سالي که از فعاليت اين شرکت مي‌گذرد  بالغ بر 15 واحد احيامستقيم توسط MMTE طراحي و اجرا شده است. اين واحدها داراي تکنولوژي ميدرکس ژاپن هستند، البته اصالت اين تکنولوژي متعلق به آمريکايي‌ها بوده اما در ادامه ژاپن نيز اين تکنولوژي را از آمريکا گرفته و در ادامه به ايران نيز وارد شده است. اغلب واحدهاي احيا که در سال‌هاي ابتدايي فعاليت شرکت تاسيس مي‌شد داراي ظرفيت توليد 800 هزار تن آهن اسفنجي در سال بود، در ادامه با توجه به تغيير وضعيت صنعت فولادسازي در دنيا تغييراتي در طراحي به وجود آورديم تا ظرفيت اسمي واحدهاي احيا تازه تاسيس به يک ميليون و 800 هزار تا 2 ميليون تن  محصول در سال برسد.

سهم اين شرکت در توسعه زنجيره فولاد کشور تا به حال چه ميزان بوده و اين سهم تا افق 1404 به چه رقمي خواهد رسيد؟

همانگونه که مستحضريد در سند چشم‌انداز توسعه کشور توليد 55 ميليون تن فولاد تا سال 1404 به‌عنوان يکي از اهداف توسعه صنعتي تعيين شده است. در حال حاضر بالغ بر 30 ميليون تن از اين ظرفيت احداث و تکميل شده و تعدادي پروژه نيز در مرحله اجرا قرار دارد. اميد مي‌رود که با اقدامات شايسته دولت جديد مسير براي سرعت‌گرفتن احداث واحدهاي فولادسازي باز شود. به اين ترتيب تحقق هدف توليد 55 ميليون تن فولاد تا افق 1404 يا با اندکي تاخير  قابل اجرا خواهد بود.

از ظرفيت‌هاي فعلي کشور در احداث زنجيره آهن و فولاد در بخش توليد آهن اسفنجي حدود 15 ميليون تن توسط شرکت MMTEاحداث شده است، که نزديک به 50 درصد واحدهاي احيا کشور مي باشد . به اين ترتيب بايد گفت که اين شرکت نقشي قابل توجه در تحقق اهداف فولادي سند چشم‌انداز 1404 دارد. در عين حال اين شرکت پروژه‌هايي در بخش گندله‌سازي و فولادسازي نيز اجرايي کرده و به اين ترتيب بر سهم خود در تحقق اهداف اين صنعت افزوده است.

درحال حاضر شرکت MMTE چه پروژه‌هايي در دست اجرا دارد؟

درحال حاضر پروژه‌هاي مهم و بزرگي توسط MMTE در زنجيره آهن و فولاد کشور در دست اجرا قرار دارد که برخي نيز درحال طي مراحل نهايي خود هستند. ازجمله مهم‌ترين اين پروژه‌ها مي‌توان به پروژه احيا مستقيم زمزم 3 با ظرفيت  توليد يکي ميليون و 800 هزار تن آهن اسفنجي در فولاد خوزستان اشاره کرد که يکي از واحدهاي مگامدول آهن اسفنجي در کشور است. احداث واحد احيا مستقيم 800 هزار تني فولادسبزوار نيز مراحل نهايي خود را طي مي‌کند.

با توجه به آنکه در سال‌هاي اخير استان کرمان و به خصوص شهرستان سيرجان در حال تبديل به قطب فولادسازي کشور است، پروژه‌هاي جديد MMTE نيز در اين منطقه گسترش داشته به گونه‌اي که در حال حاضر پروژه احيا شماره 3 مگامدول شرکت توسعه آهن و فولاد گل‌گهر با نام طوبي به ظرفيت توليد سالانه يک ميليون و 850 هزار تن آهن اسفنجي و پروژه احياي شماره 2 شرکت جهان فولاد با ظرفيت 800 هزار تن اغاز شده است. پروژه احيا مستقيم بافق، پروژه فولادسازي ميانه از ديگر پروژه‌هاي بزرگ و در دست اجراي اين مجموعه هستند.

ساختار اين شرکت چگونه است؟

عمده فعاليت در شرکت مهندسي فن‌آور معادن و فلزات به طراحي، اجرا و در وهله بعد تامين تجهيزات واحدهاي فولادي متمرکز شده است. براي آنکه اين وظايف به خوبي اجرا شود، 3 زيرمجموعه در گروه MMTE به وجود آمده که عبارت هستند از شرکت فولاد کار، آريا حديد و مدائن.

شرکت مدائن به‌عنوان يکي از زيرمجموعه‌هاي گروه MMTE وظيفه طراحي، ساخت، نصب و راه‌اندازي اتوماسيون‌هاي صنعتي و توسعه فناوري اطلاعات را برعهده دارد.

فولادکار شرکت ديگر زيرمجموعه اين گروه است که وظيفه اصلي ساخت تجهيزات مکانيکي را برعهده دارد. اين شرکت کارگاهي مجزا و مجهز به ماشين‌آلات مرتبط و پيشرفته در اختيار دارد و قطعات با تکنولوژي بالاي مدنظر پروژه‌هاي در دست اجراي مجموعه را توليد مي‌کند.

شرکت آريا حديد عضو ديگر شرکت MMTE است که کار سيويل، ساخت سازه‌هاي فلزي و نصب و راه‌اندازي کارخانه‌هاي فولاد را برعهده دارد.

طراحي و خريد تجهيزات و نظارت بر حسن اجراي کار در تمامي زيرگروه‌ها نيز برعهده شرکت اصلي MMTE است. درحال حاضر حدود 250 نفر به شکل مستقيم در شرکت مادر مشغول به‌کار هستند. در مجموع تعدا افراد شاغل به کار در شرکت مادر و زيرمجموعه‌ها به حدود 650 نفر مي‌رسد. البته با توجه به پروژه محور بودن فعاليت شرکت، اين تعداد کاهش يا افزايش مي يابد .

شرکت MMTE داراي بالغ بر 100 مهندس جوان و کارآزموده در بخش آهن و فولاد کشور است. اين شرکت در سال‌هاي ابتدايي فعاليت خود از توان مهندسين خارجي نيز استفاده مي‌کرد اما خوشبختانه در حال حاضر اين مجموعه به دانش فني لازم دسترسي پيدا کرده است. اين دانش فني به ميزاني عميق شده که مهندسين داخلي براي بهبود عملکرد تغييراتي اساسي در طرح اوليه شرکت صاحب تکنولوژي به وجود مي‌آورند. البته تمامي اين پيشنهادات به شرکت صاحب تکنولوژي که لايسنور ما هست ارائه شده و با تاييد آن‌ها اجرا مي‌شود. خوشبختانه توان مهندسين ما براي شرکت لايسنسور نيز اثبات شده است.

در حال حاضر چه ميزان از ساخت و اجراي واحدهاي طراحي شده توسط MMTE با تکيه بر توان داخل و چه ميزان بر اساس واردات انجام مي‌شود؟

در سال‌هاي ابتدايي راه‌اندازي اين مجموعه حدود 95 درصد تجهيزات ما از خارج وارد مي‌شد، اما با توجه به اقدامات شايسته‌اي که در اين سال‌ها جهت ارتقا دانش فني و بومي‌سازي انجام شد ميزان وابستگي ما براي واردات تجهيزات به حداکثر 20 درصد رسيده است و درحال حاضر تنها  تعدادي کمپرسور و کوره خاص از طريق واردات تامين مي‌شود. همچنين بايد تاکيد کرد که در حال حاضر برنامه‌هاي جدي در اين مجموعه براي تعميق داخلي‌سازي وجود دارد و بنا داريم تا با افزايش بومي‌سازي ميزان وابستگي خود در واردات تجهيزات را به 5 درصد کاهش دهيم. در همين راستا واحد تحقيق و توسعه شرکت که به تازگي نيز تاسيس شده درحال انجام اقدامات تحقيقاتي براي بومي سازي تجهيزاتي همانند کمپرسورها است.

با توجه به حرکت دنيا به سمت استفاده از تکنولوژي‌هاي روز، اين شرکت اقدامي در اين زمينه انجام داده و يا حرکتي در اين جهت در دست اجرا دارد؟

تغييرات تکنولوژيک ظرف سال‌هاي اخير به گونه‌اي بوده که حدود 35 درصد از ميزان توليد گاز CO2 در فرآيند توليد فولاد کاسته شده است. با اين وجود همچنان تاکيد ويژه‌اي براي کمتر شدن آن وجود دارد و برآورد مي‌شود که با تغيير تکنولوژي بتوان اين هدف را محقق نيز کرد. در روش‌ فعلي احيا از گاز CO استفاده شده و ناچار گاز CO2 توليد مي‌شود، هرچند که عمده اين گاز در ادامه فرآيند جدا شده و از ورود بخش عمده آن به هوا جلوگيري مي‌شود. اما اگر بخواهيم که ميزان توليد اين گاز در فرآيند احيا به سمت صفر ميل کند بايد براي احيا از گاز H2 به جاي CO استفاده شود.

واحد تحقيق و توسعه شرکت MMTE که به تازگي نيز کار خود را آغاز کرده برنامه‌هايي در اين خصوص مدنظر دارد. در عين حال اين واحد به دنبال اعمال تغييراتي است تا بتواند ميزان مصرف انرژي و آب را نيز به حداقل ممکن برساند.

در کنار موارد بيان شده واحد تحقيق و توسعه شرکت پروژه استحصال آهن از ذخاير کم عيار را نيز دنبال مي‌کند. در حال حاضر اين پروزه در چين به مرحله توليد صنعتي رسيده است. ميزان قابل توجهي از ذخاير کم عيار در کشور وجود دارد و حتي باطله‌هاي شرکت‌هاي بزرگ معدني کشور نيز به نوعي آهن کم عيار هستند. دستيابي به تکنولوژي استحصال آهن از ذخاير کم عيار، در دستور کار شرکت قرار دارد و با جديت نيز دنبال مي‌شود.